Rehas ang Tahanan ng mga Talipandas

Isinulat ni: Sebastian Ahlem Guzman

“Magsisilbi ako ng tapat sa inyo, pangako…”

ilan lamang ito sa mga pahayag na paulit-ulit nating naririnig na lumalabas sa bibig ng mga payasong hayok sa puwesto. Mga salitang ubod ng tamis ngunit tila asukal na mabilis matunaw, dahil sa likod ng kanilang matatamis na ngiti ay nagkukubli ang layuning pansarili—kapangyarihan, yaman, at impluwensiya. Paulit-ulit nilang inuusal ang mga pangakong tila awit na nakauumay, subalit sa sandaling makamit ang trono ay agad ding naglalaho ang lahat ng ipinangako, na para bang usok na tinatangay ng hangin. Ang taong bayan ang naiipit sa siklo ng pagkadismaya, sapagkat muli na namang nahulog sa bitag ng matatamis na pangungusap at huwad na paglilingkod. 

“‘Di na magpapaalipin pa, sa mga rehas mo.”

Isang linya mula sa awiting Kapangyarihan ng Ben&Ben at SB19, ngunit higit pa sa liriko—ito ay naging mitsa ng paggising at panawagan. Sa bawat salitang bumabalot sa himig ng awitin, malinaw ang mensahe: tapos na ang panahon ng pananahimik, ng pagbubulag-bulagan, at ng pagtitiis sa kasinungalingan ng mga ganid sa kapangyarihan.

Sa loob ng maraming taon, tila nakasanayan na ng taumbayan ang paulit-ulit na siklo ng pang-aabuso. Mga pangakong tila ginto sa simula, ngunit nauuwi sa kalawang ng pagkadismaya. Mga pinunong nakangiti at may matatamis na salita, subalit sa likod ng maskara’y uhaw sa yaman, impluwensiya, at trono. Sa mga rehas ng ganitong sistemang matagal nang kinakalawang, naroon ang sambayanang paulit-ulit na ipinagkakait ang liwanag ng katarungan.

Ngunit ngayon, may panibagong pag-usbong. Unti-unti nang natututo ang bayan na magtanong, manindigan, at lumaban. Hindi na muling papayag na itali ng mga tanikala ng kasinungalingan. Hindi na rin papayag na manatiling alipin sa ilusyon ng huwad na paglilingkod. Ang tao mismo—ang tunay na haligi ng bansa—ang siyang babangon mula sa pagkakalugmok.

At sa muling pagbangon na ito, kayo namang mga huwad, ganid, at sakim ang manginginig sa gutom. Sa oras na mawala ang inyong kinabubuhay na pandaraya at pangungurakot, maririnig ang panaghoy ng mga kleptokratong sanay mamuhay sa yaman na hindi nila pinaghirapan. Ang dating mga tinig na inaapi at binabalewala, ngayo’y nagkakaisa sa isang sigaw: tama na, sobra na, at hindi na muling magpapaloko!

Ang linyang “hindi na magpapaalipin pa” ay hindi na lamang awit, kundi naging panata—isang panatang uukit ng bagong mukha ng bayan: gising, lumalaban, at hindi na kailanman pipikit muli.

Rehas ang Hantungan

Ano nga ba ang nararapat gawin sa mga talipandas ng ating bansa? Hindi sapat ang mga pangakong pag-ayos; hindi rin dapat tanggapin na magpatuloy ang kanilang pagpapakawala ng dugo’t pawis ng bayan sa bulsa ng iilan. Ang sagot—payak ngunit matibay: pananagutan. Dapat silang humarap sa hustisya at pagbayad-pinsala sa sambayanang kanilang sinamantala.

Sa loob ng dekada, ang mga tinig ng pag-asa ay napatungan ng ingay ng katiwalian. Mga opisyal na dapat naglingkod ay nagtimpi sa pagnanakaw; mga institusyong itinatayo para protektahan ang karapatan at kapakanan ng masa ay ginawang tanggapan ng pagkamkam. Hindi ito simpleng pagkakamali—ito ay paglapastangan sa tiwala ng bayan.

Hindi natin kailangan ng malisyosong paghahamak, ngunit hindi rin dapat palampasin ang katotohanang may mga nagbunga ng katiwalian. Ang hustisya ay hindi dapat maging palabas lamang; ito ay dapat maging paninindigan. Ang sinomang napatunayang gumamit ng opisina para sa pansariling kapakanan, gumamit ng pera ng mamamayan para sa sariling luho, o nagbulsa ng pondo ng bayan—nararapat silang humarap sa hukuman, mabawi ang mga ninakaw, at maipataw ang karampatang parusa. Diyan nagtatapos ang pagpaparaya at doon sisimulan ang pag-ahon.

Ngunit hustisya lamang ang hindi sapat. Kailangan ding pagalingin ang sistemang nagpayabong sa katiwalian: malakas na paglilitis sa mga transaksyon ng publiko, proteksyon para sa mga naglilihim at nagbubunyag, at aktibong paglahok ng mamamayan sa pag-iingat ng yaman ng bayan. Sa madaling salita—huwag lang hulihin; hadlangan ang susunod na pagkakataon.

At sa huli, isang paalala sa mga mangingialam: ang bayan ay gising na! Hindi na papayag na ang liwanag ng pag-asa ay madilim na mga anino ng magnanakaw. Ang rehas ng hustisya ang dapat maging hantungan ng mga napaslang ang tiwala ng publiko—hindi dahil tayo’y mapanibugho, kundi dahil ang kalayaan at dangal ng karamihan ay hindi dapat isakripisyo para sa kapritso ng iilan.

Huwag nating hayaang magpatuloy ang pangunguling makakakain sa kinabukasan ng bansa. Manindigan tayo—para sa hustisya, para sa bayan, at para sa susunod na henerasyon na karapat-dapat mamana ang isang lipunang malinis at tapat.

Magsilbing boses.

Magsilbing liwanag.

Magsilbing gabay sa gitna ng dilim,

Magsilbing tapang sa oras ng pangamba,

Magsilbing apoy na hindi kailanman mawawala,

At magsilbing pag-asa ng bayang naghahangad ng pagbabago.